گزارش پیش بینی سود یکی از منابع اطلاعاتی ذینفعان در بازار سرمایه است. نحوه ارائه این گزارش در سال های اخیر موضوعی چالش برانگیز بوده است. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی برای گزارشگری پیش بینی سود در بازار سرمایه ایران است. در این پژوهش، از روش پژوهش کیفی و رویکرد مبتنی بر تحلیل تم استفاده شده است. برای دستیابی به هدف پژوهش، ابتدا با مطالعه مبانی نظری و پیشینه پژوهش چارچوب اولیه شناسایی شد. سپس با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی با 21 نفر از خبرگان حوزه گزارشگری مالی و بازار سرمایه به صورت نیمه ساختاریافته مصاحبه صورت پذیرفت. در نهایت داده های پژوهش با روش تحلیل تم مورد بررسی قرار گرفت و چارچوب گزارشگری پیش بینی سود متناسب با ویژگی های محیطی کشور استخراج شد. مطابق با یافته های پژوهش، 14 تم فرعی و 6 تم اصلی شامل کلیات، پیش زمینه ها، مشخصات، پیامدها، چالش ها و ارزیابی شناسایی شد که به عنوان مولفه های چارچوب گزارشگری پیش بینی سود تعیین شدند.نتایج این پژوهش می تواند راهنمای مناسبی جهت اصلاح مقررات و تدوین استانداردهای گزارشگری مالی باشد.

پیش بینی سود توسط مدیران و خصوصیات آن، نشانه ای از ارائه اطلاعات خصوصی مدیران و یا تایید ادعاهای آنها می باشد. این علامت به سرمایه گذاران کمک می کند تا رابطه بین پیش بینی مدیر و سود آینده را بهتر درک کنند و در نتیجه اوراق بهادار را به درستی قیمت گذاری کنند. هدف این مقاله بررسی این موضوع است که آیا انتشار پیش بینی مدیران و خصوصیات این پیش بینی بر رابطه بین بازده و سود آینده اثر می گذارد. این پژوهش از ضریب واکنش سود آینده رویکرد استفاده نموده است زیرا خصوصیات مختلف پیش بینی سود می تواند برای پیش بینی سود آینده مورد استفاده قرار گیرد. هرچه خصوصیات پیش بینی بهتر باشد، توانایی سرمایه گذاران برای پیش بینی سود آینده بیشتر می شود و محتوای اطلاعاتی قیمت سهام در مورد سود آینده را افزایش می دهد در نتیجه ضریب واکنش سود آینده بیشتر می شود. این پژوهش در راستای تحقیقات گلب و زاروئین (2002)، توکر و زاروئین (2006) و چو و همکاران (2008) می باشد. برای این منظور 347 مشاهده شرکت- سال از سال 1384 تا 1389 جمع آوری شده است. نتایج تجربی تحقیق نشان می دهد اگر دفعات پیش بینی مدیریت بیشتر و دقت آن بالاتر باشد، بر رابطه بین بازده و سود آینده اثر می گذارد. بعلاوه الگوی تحقیق با اضافه کردن متغیرهای کنترلی ای نظیر اندازه شرکت، رشد و سودده و زیان ده بودن بسط داده شد تا اثر متغیرهای حذف شده را کنترل کند. نتایج این پژوهش نشان می دهد پیش بینی مدیریت بر رابطه بین بازده و سود آینده اثر می گذارد. هرچه دفعات پیش بینی بیشتر و میزان خطای آن کمتر باشد، اعتبار آن از دید سرمایه گذاران بیشتر خواهد شد.

در این مقاله تاثیر پنج عامل اندازه شرکت، بحران مالی، نرخ رشد، تامین مالی برون سازمانی و کنترل قیمت ها بر سوگیری مدیران در پیش بینی سود بررسی شده است.یافته ها بیانگر آن هستند که پیش بینی سود به طور خوش بینانه انجام شده است. نتایج نشان می دهند که تامین مالی برون سازمانی در راستای فرضیه پژوهشی بر پیش بینی مدیران از سود تاثیرگذار است. همچنین یافته ها نشانگر وجود ارتباط میان اندازه شرکت و بحران مالی با پیش بینی سود توسط مدیران است، اما برخلاف جهتی که در فرضیه پژوهشی انتظار می رفت. با این حال، در این پژوهش ارتباط معناداری میان نرخ رشد و کنترل قیمت ها با سوگیری در پیش بینی سود تایید نشد.

در این پژوهش ارتباط نوع خبر سود پیش بینی شده فصلی و میزان تاخیر در اعلام آن و نیز ارتباط میزان تاخیر در اعلام سود پیش بینی شده فصلی با دقت پیش بینی به عنوان یکی از انگیزه های احتمالی تاخیر در اعلام سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بر اساس داده های 130 شرکت طی سال 1383 تا 1392 بررسی شده است. در این راستا پنج فرضیه تدوین گردید و جهت آزمون فرضیه ها نیز از روش رگرسیون چندگانه مبتنی بر داده های ترکیبی (تابلویی) استفاده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بین خبر بد و میزان تاخیر در اعلام سود پیش بینی شده، رابطه مثبت معنی داری وجود دارد، که نتیجه حاصل با الگوی «خبر خوب-زود، خبر بد-دیر» مطابقت دارد. همچنین، بزرگی تعدیل های منفی، رابطه مثبتی با میزان تاخیر در اعلام آن دارد، لیکن با افزایش درصد پوشش، به عنوان نشانه ای از موفقیت عملکرد شرکت، میزان تاخیر در اعلام سود کاهش می یابد. از طرف دیگر، با افزایش تاخیر در اعلام سود هر سهم پیش بینی شده ، خطای پیش بینی سود (دقت پیش بینی سود)، کاهش (افزایش) می یابد. بنابراین افزایش دقت پیش بینی می تواند یکی از انگیزه های احتمالی تاخیر در اعلام سود باشد.